Nawigacja


Strony przedmiotu Historia

Wymagania

 

KLASA I

 

 

Temat lekcji

Wymagania wobec ucznia na ocenę:

dopuszczającą

dostateczną

dobrą

bardzo dobrą

 

1. O czym będziemy się

 uczyć na lekcjach historii

 w kl. I gimnazjum?

 Czym jest historia?

 

Zna etymologię słowa historia. Wylicza typy historii i źródeł historycznych.

 

Rozróżnia dwa znaczenia słowa historia.

Klasyfikuje źródła historyczne.

 

Używa ze zrozumieniem pojęcia: nauki humanistyczne, historia powszechna, regionalna, dzieje. Ilustruje przykładami różne typy źródeł historycznych.

 

Wskazuje na korelację w naukach humanistycznych.

Omawia na konkretnych przykładach warsztat pracy historyka.

 

2. Podróż ku początkom

    dziejów ludzkości

 

Wyodrębnia poszczególne jednostki czasu.

Rozumie pojęcie prehistoria.

Odnajduje na mapie najstarsze ślady obecności człowieka.

Wylicza nazwy epok w prehistorii.

 

Umie określić i obliczyć wieki, tysiąclecia, ery, epoki.

Określa daty graniczne wieków.

Określa cezury prehistorii oraz kryteria podziału na epoki.

 

Umie posługiwać się cyframi rzymskimi.

Wyodrębnia cezury dla epoki i uzasadnia je.

Umie wyjaśnić, że historia jest „nauczycielką życia”.

Określa i wyznacza na osi czasu poszczególne epoki.

Podaje maksimum informacji na podstawie rytów naskalnych.

 

 

Podaje inne możliwe  cezury dla dziejów ludzkości.

Interpretuje treści zawarte na słynnych malowidłach i uzasadnia ich znaczenie.

Interpretuje treści z linii chronologicznej z podręcznika.

 

3. Początki życia

    osiadłego

 

Rozumie pojęcie człowiek pierwotny.

Wylicza rodzaje narzędzi i zajęcia ludności.

Wylicza zmiany w warunkach życia ludzi epoki neolitu i epoki metali.

 

Omawia warunki życia ludzi pierwotnych i ich źródła utrzymania.

Charakteryzuje pierwsze narzędzia.

Definiuje pojęcia: kultura, społeczeństwo.

Wyjaśnia, na czym polegała rewolucja neolityczna, wylicza jej dalekosiężne skutki.

Omawia proces wytopu metali – miedzi, brązu, żelaza.

 

Właściwie rozumie i używa pojęć: zbieractwo, koczowniczy tryb życia, sztuka prehistoryczna.

Uzasadnia na konkretnych przykładach zależność człowieka od przyrody.

Umie uzasadnić pojęcie rewolucja neolityczna i znaczenie wynalazku wytopu metali.

Umie wskazać na osi czasu poszczególne epoki prehistorii.

 

Omawia znaczenie sztuki dla człowieka i różne jej interpretacje.

Uzasadnia znaczenie takich wynalazków, jak łuk, krzesanie ognia.

Odnajduje źródła i przyczyny szybszego bądź wolniejszego rozwoju społeczności ludzkich.

Porównuje warunki życia człowieka w różnych epokach prehistorii.

 

4. Najstarsza cywilizacja

    na świecie –

    Mezopotamia

 

 

Rozumie pojęcia: cywilizacja, państwo, monarchia despotyczna, politeizm.

Wymienia trzy nazwy tego państwa.

Odnajduje na mapie Dolinę Międzyrzecza, wylicza zamieszkujące ją ludy.

Wylicza kilka osiągnięć cywilizacji mezopotamskiej.

Rozumie zasadę „oko za oko”.

 

Określa warunki geograficzne Międzyrzecza.

Umie nazwać najstarsze miasta sumeryjskie, poszczególne ludy semickie.

Zna rodzaj wynalezionego tu pisma i technikę pisania.

Omawia osiągnięcia i wynalazki Sumeryjczyków i Babilończyków.

Omawia system kar w Kodeksie Hammurabiego.

 

 

Uzasadnia związek między warunkami geograficznymi i gospodarką, polityką a stosunkami społecznymi najstarszych cywilizacji Międzyrzecza.

Umie nazwać współcześnie istniejące tu państwa i ich stolice.

Rozumie i interpretuje zasadę Kodeksu Hammurabiego.

Tłumaczy określenie „Wieża Babel”.

Umie odnaleźć różnicę między kodeksem współczesnym a Kodeksem Hammurabiego.

 

 

Uzasadnia twierdzenie, że „Historia zaczyna się w Sumerze”.

Odnajduje ślady cywilizacji mezopotamskich w kulturze współczesnej.

Wychwytuje różnice między prawem zwyczajowym a stanowionym.

Umie uzasadnić stanowy charakter Kodeksu.

 

 

5. Egipt darem Nilu

 

Lokalizuje starożytny Egipt na mapie.

Określa jego warunki polityczne i ustrój polityczno-społeczny.

Wylicza kilka najważniejszych osiągnięć cywilizacyjnych i kilku najważniejszych bogów egipskich.

 

 

Opisuje położenie i warunki geograficzne starożytnego Egiptu, wyróżnia jego części.

Określa zakres władzy faraona.

Zna piramidę społeczną.

Opisuje osiągnięcia cywilizacyjne.

Zna imiona bogów i ich specjalności.

 

 

Uzasadnia twierdzenie, że „Egipt jest darem Nilu”.

Uzasadnia związki warunków geograficznych z systemem politycznym, społecznym i kulturą.

Poprawnie operuje pojęciami: monarchia despotyczna, politeizm, mumifikacja.

 

Porównuje osiągnięcia najstarszych cywilizacji (Doliny Międzyrzecza i starożytnego Egiptu).

Umie uzasadnić wyobrażenia o życiu pozagrobowym.

Podaje przykłady obecności tej cywilizacji we współczesności (np. w nazewnictwie).

 

6. Palestyna pierwszym

    państwem Żydów

 

Wskazuje na mapie starożytną Palestynę i szlak wędrówek Żydów.

Wylicza imiona królów żydowskich i nazwy ludów.

Zna pojęcie szabat, rozumie pojęcie Ziemi Obiecanej.

Nazywa i określa religię żydowską.

 

Charakteryzuje warunki geograficzne starożytnej Palestyny.

Omawia początki Izraela.

Omawia panowania poszczególnych królów Izraela.

Charakteryzuje religię żydowską.

 

Rozumie antyczne i współczesne znaczenie pojęć: patriarcha, Arka Przymierza, naród wybrany, salomonowy wyrok.

Zauważa szczególne cechy religii żydowskiej.

Omawia zasady i obowiązki religijne zawarte w Biblii.

 

Odnosi treści Dekalogu do współczesnych norm etycznych.

Dostrzega i rozumie podobieństwa i różnice między Dekalogiem i Księgą Umarłych.

Umie zinterpretować i przenieść do innej epoki pojęcia: niewola babilońska, Mesjasz, mesjanizm.

 

7. Dzieje pisma

 

Rozróżnia i nazywa rodzaje pisma, wylicza jego funkcje.

 

 

Wylicza czynniki sprzyjające powstawaniu pisma.

Opisuje materiał pisarski i poszczególne rodzaje pisma.

 

 

Prezentuje historię pisma w kontekście gospodarczo-społecznym.

Uzasadnia znaczenie alfabetu.

Zauważa różnicę pomiędzy poszczególnymi rodzajami pisma.

 

 

Uzasadnia, że pismo to jeden z najważniejszych wynalazków ludzkości.

Uzasadnia, dlaczego pierwsze pismo fonetyczne powstało na obrzeżach cywilizacji mezopotamskiej i egipskiej.

 

 

8. Hellada i jej

    mieszkańcy –

    Hellenowie

 

Lokalizuje na mapie starożytną Grecję właściwą i plemiona greckie, główne części starożytnej Grecji i główne miasta-państwa.

Używa pojęć: polis, oligarchia, demokracja, agora, arystokracja.

 

Uzasadnia określenie „cywilizacja śródziemnomorska”.

Omawia warunki geograficzne, wskazuje kierunki kolonizacji greckiej i jej najsłynniejsze ośrodki.

Wylicza autorów dzieł historycznych o starożytnej Grecji.

Omawia poszczególne typy ustrojów.

 

Zauważa specyfikę warunków geograficznych starożytnej Grecji.

Dostrzega związek kolonizacji z warunkami geograficznymi starożytnej Grecji.

Omawia kształtowanie się głównych polis greckich.

Wychwytuje istotne różnice w poszczególnych ustrojach.

 

Zauważa wielkie znaczenie kolonizacji greckiej dla świata antyku i świata współczesnego.

Umie uzasadnić specyfikę ustrojów politycznych polis greckich.

Porównuje demokrację ateńską ze współczesną.

 

9. Wojny Greków

     z Persami

 

Wskazuje na mapie terytorium Persji i miejsca głównych bitew.

Rozumie znaczenie bitew: pod Maratonem i Termopilami oraz rezultat końcowy wojen Greków z Persami.

 

Opisuje przebieg wojen grecko-perskich, omawia użyte taktyki i techniki walki, opisuje uzbrojenie obydwu stron.

 

Umie ustalić chronologię wydarzeń na osi czasu.

Uzasadnia, dlaczego doszło do tych wojen i dlaczego zwyciężyli Grecy.

Omawia przyczyny wojny peloponeskiej.

 

Zna symboliczne znaczenie bitew pod Maratonem i Termopilami.

Omawia dalekosiężne skutki wojen grecko-perskich i wojny peloponeskiej.

 

         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10. Demokracja ateńska

       za Peryklesa

 

 

 

 

 

 

Wskazuje na mapie Attykę, Pireus i Półwysep Peloponeski.

Definiuje pojęcie demokracja i wylicza imiona reformatorów ustroju.

Wylicza kategorie ludności w Sparcie.

Określa model wychowawczy obowiązujący w Sparcie.

 

 

 

Opisuje proces dochodzenia do demokracji, przytacza imiona jej twórców.

Określa instytucje i zasady demokracji i ich funkcjonowanie.

Omawia kształtowanie się ustroju politycznego i instytucji władzy w Sparcie.

Określa położenie poszczególnych kategorii ludności.

 

Rozumie pojęcia: drakońskie prawa, ostracyzm, demagog.

Uściśla termin obywatel w demokracji ateńskiej.

Umie wyjaśnić określenia: wychowanie spartańskie, lakoniczna odpowiedź.

Charakteryzuje ideały i ustrój państwa spartańskiego.

 

Dokonuje oceny zalet i wad demokracji ateńskiej.

Porównuje demokrację ateńską i ustrój królestwa Sparty.

Zauważa związek między ustrojem Sparty a warunkami życia i między wychowaniem a zwycięstwami militarnymi.

 

 

11. Wierzenia Hellenów

 

Wyjaśnia pojęcia: antropomorfizm, politeizm.

Zna imiona głównych bogów i ich specjalności.

 

Charakteryzuje wierzenia Greków i formy kultu.

Omawia specyficzny charakter wierzeń greckich.

 

 

Uzasadnia znaczenie mitów.

Prezentuje dalekosiężny wpływ religii na wszystkie dziedziny życia.

 

Uzasadnia, na czym polegała i z czego wynikała specyfika religii greckiej.

Wskazuje na obecność greckich wątków religijnych w innych epokach historycznych.

Wskazuje na odmienność form kultu w świecie greckim.

 

12. Pierwsze olimpiady

      w Grecji

 

Prezentuje ideę olimpijską.

Wylicza główne dyscypliny igrzysk sportowych.

 

Opisuje organizację igrzysk.

Przedstawia system nagród i kar.

 

Odnajduje źródła idei olimpijskiej.

Podaje znaczenie szlachetnego współzawodnictwa sportowego w życiu Greków.

 

Wskazuje na odmienność olimpiad w starożytności i we współczesności.

 

13. Kultura starożytnej

      Grecji

 

Wylicza główne porządki w architekturze greckiej.

Wylicza imiona słynnych rzeźbiarzy.

Wiąże powstanie teatru ze świętami religijnymi.

Wylicza elementy charakterystyczne dla teatru greckiego.

 

 

Opisuje poszczególne porządki w architekturze greckiej.

Zna najsłynniejsze dzieła rzeźbiarskie.

Opisuje powstanie teatru i organizację widowisk.

Wyróżnia rodzaje dramatu i widowisk.

 

Prezentuje związki między teatrem greckim a religią.

Przedstawia rolę teatru w życiu Greków.

 

Dostrzega związki między teatrem starożytnym a współczesnym.

Prezentuje ponadczasowość tego osiągnięcia kultury greckiej.

 

14. Wyprawy Aleksandra

      Wielkiego i ich

      konsekwencje

 

Wylicza podstawowe fakty dotyczące ekspansji Aleksandra Wielkiego (główne bitwy, podbite terytoria i ludy).

 

Wykreśla na mapie szlak wypraw Aleksandra Wielkiego.

Opisuje metody jego podbojów.

Wyjaśnia pojęcia: kultura helleńska i hellenistyczna.

 

Prezentuje wysiłki integracyjne Aleksandra Wielkiego.

Interpretuje pojęciewęzeł gordyjski.

 

Uzasadnia słuszność nadania Aleksandrowi przydomku „Wielki”.

 

15. Italia i jej mieszkańcy

       – założenie Rzymu

 

Określa warunki geograficzne, w jakich powstał Rzym i lokalizuje to miasto na mapie.

Przedstawia legendę o jego powstaniu.

Zna daty 754/753 p. n. e.

 

 

Omawia rozmieszczenie ludności Italii i jej zajęcia.

Wyróżnia historyczne formy ustrojowe.

 

Prezentuje historię miasta Rzym.

Prezentuje najstarszych mieszkańców Italii (np. Etruskowie, Sabinowie, Italikowie).

Precyzuje istniejące podziały społeczne.

Używa właściwie odpowiednich pojęć: republika, patrycjusz, plebejusz.

 

Dostrzega wpływ sąsiednich ludów (np. Etrusków) na mieszkańców Rzymu.

Ukazuje zmieniającą się treść takich pojęć, jak: patrycjusz, plebejusz.

 

16. Rzym w okresie

      wielkich podbojów.

      Imperium Rzymskie

 

Wylicza głównych przeciwników Rzymu, najważniejsze etapy wojen, główne bitwy.

Zna pojęcia: imperium, legion, wojny punickie, romanizacja.

 

Wskazuje na mapie obszar imperium w czasach Republiki.

Opisuje organizację armii rzymskiej.

Opisuje organizację podbitych terenów.

 

Omawia znaczenie wojen punickich.

Uzasadnia przyczyny zwycięstw Rzymu.

Omawia metody romanizacji prowincji.

 

Zna historię i sens zdania: Hannibal, ante portas.

Umie określić, na czym polegała polityka imperialna Republiki Rzymskiej.

 

17. Rzym republikański:

       rządzący i rządzeni

 

Podaje definicję republiki.

Wymienia główne urzędy republiki.

 

Opisuje uprawnienia poszczególnych organów i urzędów.

 

Podkreśla dorobek Rzymu w zakresie tworzenia instytucji politycznych.

Zna zmieniające się znaczenie takich urzędów i funkcji, jak: konsul, dyktator, cenzor.

 

Wyodrębnia różnice między republiką rzymską a demokracją ateńską.

Właściwie interpretuje pojęcie republiki w starożytności i we współczesności.

 

 

18. Niewolnicy w świecie

      rzymskim

 

Wylicza źródła niewolnictwa.

Precyzuje pojęcie niewolnik.

Wymienia podstawowe kategorie niewolników.

 

Charakteryzuje poszczególne kategorie niewolników.

Opisuje ich role.

 

Ocenia znaczenie niewolnictwa w imperium rzymskim.

Przytacza przykłady powstań niewolniczych.

 

Potrafi wyjaśnić przyczyny rozwoju niewolnictwa w imperium rzymskim.

Dokonuje porównania niewolnictwa w Grecji i w Rzymie.

 

19. W czasach Cesarstwa

      Rzymskiego

 

Zna datę śmierci Cezara.

Umie wyliczyć imiona kilku najsłynniejszych cesarzy rzymskich.

Zna datę podziału cesarstwa na Wschodnie i Zachodnie.

Rozumie pojęcia: dyktator, imperium, imperator, cesarstwo.

 

Charakteryzuje przemiany ustrojowe u schyłku republiki poprzez opis dyktatury Cezara i ukształtowanie się ustroju cesarstwa.

Opisuje dokonania cesarzy w czasach rozwoju imperium (II w p. n. e.) i proces upadku w następnych wiekach.

Wskazuje na mapie granicę podziału Cesarstwa.

 

Omawia przyczyny upadku republiki i popularności Cezara.

Wyodrębnia różnice między dwiema formami cesarstwa.

Używa pojęcia Pax Romana.

 

Umie zinterpretować hasło: „Chleba i igrzysk”.

Przytacza inne przykłady bardziej nowożytnych imperiów i porównuje je z rzymskim.

Wskazuje przyczyny podziału imperium, zauważa dalekosiężne skutki tego podziału.

 Wyjaśnia sentencje: „alea iacta est”, „veni, vidi, vici”, „I te Brute contra me”.

 

20. Osiągnięcia 

     kulturowe i techniczne

     Rzymian

 

Wymienia głównych twórców i tytuły ich dzieł.

Wylicza samodzielne osiągnięcia Rzymian.

Zna pojęcia: termy, akwedukt, kodyfikacja.

 

Omawia wpływ kultury greckiej na kształt kultury rzymskiej.

Opisuje osiągnięcia Rzymian w zakresie prawa.

Omawia techniczne osiągnięcia i wynalazki Rzymian.

 

Uzasadnia znaczenie powstania prawa w starożytnym Rzymie.

Zna i rozpoznaje na ilustracjach zabytki kultury.

Ocenia dorobek kulturowy starożytnego Rzymu.

Porównuje mentalność i życie codzienne Rzymian i Greków.

 

Uzasadnia sens powiedzenia: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”.

Wykazuje ponadczasowość dorobku Rzymian w zakresie prawa.

 

 

 

21. Wierzenia Rzymian.

       Powstanie

       chrześcijaństwa

 

Rozumie pojęcie chrześcijaństwa, zna główne założenia tej religii i jej twórcę.

Wskazuje na mapie zasięg chrześcijaństwa.

 

Omawia życie Jezusa Chrystusa i ówczesną sytuację polityczną Palestyny.

Omawia strukturę Kościoła i prześladowania chrześcijan.

 

Umie uzasadnić popularność chrześcijaństwa i uniwersalność tej religii.

Zna przyczyny jej rozprzestrzeniania się.

 

Wytłumaczy znaczenie słów i określeń: Golgota, judaszowe srebrniki, apostoł.

Zauważa podobieństwa i różnice między chrześcijaństwem a religią żydowską.

 

22. Kościół

      w chrześcijańskim

      Cesarstwie

 

Wylicza daty związane ze zwycięstwem chrześcijaństwa

(313 r. i 380 r.).

Wymienia nazwy pierwszych zakonów oraz główne struktury Kościoła.

 

Omawia tworzenie się organizacji kościelnej.

Prezentuje rolę biskupa Rzymu.

Opisuje regułę Zakonu Benedyktynów.

 

Zna pojęcia: synod, sobór.

Uzasadnia źródła kultu świętych i Matki Bożej.

Zna reguły kilku zakonów.

 

Ocenia rolę Kościoła w społeczeństwie późnego Cesarstwa.

Uzasadnia kulturotwórczą rolę duchowieństwa.

 

23. Rzym i barbarzyńcy

 

Zakreśla na mapie granice Cesarstwa Rzymskiego i wskazuje świat barbarzyńców.

Określa rodzaje kontaktów barbarzyńców z Rzymem cesarskim.

 

Uściśla pojęcie barbarzyńcy.

Wylicza nazwy ludów barbarzyńskich.

 

Prezentuje historię relacji między barbarzyńcami a imperium rzymskim.

 

Zna symboliczne znaczenie słowa barbarzyńca.

Określa znaczenie świata barbarzyńskiego w schyłkowym okresie Cesarstwa.

 

 

24. Upadek Cesarstwa

       Rzymskiego (476 r.)

 

Wymienia przyczyny upadku Cesarstwa.

Rozumie pojęcie Wielka Wędrówka Ludów, wskazuje jej szlak na mapie.

Zna datę 476 r. i wydarzenia z nią związane.

 

 

Opisuje i klasyfikuje przyczyny upadku Cesarstwa.

Zna nazwy plemion germańskich i nazwy tworzonych przez nich państw na ziemiach dawnego Cesarstwa Zachodniego.

 

Ustala hierarchię przyczyn upadku Cesarstwa na Zachodzie.

Różnicuje i tłumaczy odmienność losów Cesarstwa na Wschodzie i Zachodzie.

 

Prezentuje pochodzenie pojęcia wandalizm oraz symbolikę imienia Attyla.

Uzasadnia, dlaczego rok 476 uznany jest za datę upadku Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie.

 

 

25. Cesarstwo

      Bizantyjskie jako

      próba zachowania

    Cesarstwa Rzymskiego

 

Zna zakres chronologiczny istnienia Cesarstwa Bizantyjskiego.

Definiuje jego ustrój polityczny.

Wylicza imiona najbardziej zasłużonych cesarzy.

 

Opisuje gospodarkę i warunki życia mieszkańców w Cesarstwie Bizantyjskim.

Opisuje ceremoniał dworski.

Wylicza dzieła sztuki bizantyjskiej.

 

Uzasadnia szczególną rolę stolicy Cesarstwa.

Omawia specyfikę Kościoła wschodniego oraz dorobek kultury bizantyjskiej.

 

Uzasadnia bogactwo kulturowe Bizancjum.

Uzasadnia różnicę między Kościołem wschodnim a zachodnim.

 

26. Dorobek cywilizacji

      antycznych (lekcja

      podsumowująca)

 

 

 

 

 

27. Świat antyczny – test

       sprawdzający

 

 

 

 

 

28. Arabowie.

       Początki islamu

 

Zna datę 622 r. i jej znaczenie.

Nazywa religię Arabów, zna główne nakazy islamu.

Zna pojęcia: hidżra, islam, Koran, meczet.

 

Opisuje warunki naturalne Arabii i życie ludności Półwyspu Arabskiego przed Mahometem.

Omawia obowiązki religijne muzułmanów.

Zna pojęcia: kalif, muzułmanin.

Zna datę 732 r.

 

Wychwytuje różnice i podobieństwa pomiędzy islamem a chrześcijaństwem.

Omawia osiągnięcia Arabów w różnych dziedzinach oraz ich podboje.

Wyjaśnia pojęcia: sunna, sunnici, szyici.

 

Omawia szczególną rolę Arabów w kształtowaniu kultury średniowiecznej.

Umie uzasadnić uniwersalizm islamu.

 

29. Monarchia Karola

       Wielkiego i jej

        spadkobiercy

 

Zna nazwiska dynastii panujących w państwie Franków.

Wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Karola Wielkiego.

Wymienia daty: koronacji cesarskiej i powstania Państwa Kościelnego.

 

Opisuje karierę majordomów na dworze Merowingów.

Omawia powstanie Państwa Kościelnego.

Omawia osiągnięcia Karola Wielkiego.

Zna datę 843 r. i postanowienia traktatu w Verdun.

 

Omawia znaczenie powstania Państwa Kościelnego i koronacji cesarskiej Karola Wielkiego.

Rozumie i uzasadnia pojęcia: monarchia, renesans karoliński.

 

Uzasadnia, że Karol Wielki to „ojciec” Europy średniowiecznej.

 

30. Wyspy Brytyjskie

        i Normanowie

 

 

Wylicza nazwy ludów zamieszkujących Irlandię i Anglię.

Zna postacie św. Patryka i Wilhelma Zdobywcy.

Wskazuje na mapie trasy wypraw Normanów.

 

Omawia działalność misyjną mnichów normandzkich.

Omawia kształtowanie się państwa angielskiego.

 

Omawia przyczyny i rezultaty podbojów normandzkich.

Ukazuje drogę Wilhelma Zdobywcy do korony angielskiej.

 

Uzasadnia określenie „Wyspa uczonych mnichów” dla Irlandii.

Uzasadnia znaczenie daty 1066 rok.

 

31. Narodziny feudalnego

      porządku

      gospodarczego

      i społecznego

 

Zna pojęcia: senior, wasal, lenno, feudalizm, hołd lenny.

Wymienia kilka zobowiązań seniorów i wasali.

Wylicza wynalazki w rolnictwie.

 

Zna pojęcia: komendacja, inwestytura, pokój Boży, drabina feudalna, system lenny.

Opisuje strukturę społeczną feudalizmu, omawia wzajemne zależności i zobowiązania.

 

Rozumie pojęcie rozdrobnienie feudalne, zna jego skutki.

Wyjaśnia pojęcie własności niecałkowitej.

Charakteryzuje system lenny i dokonuje jego oceny.

Rozumie zasadę „Wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”.

 

Uzasadnia powstanie systemu lennego.

Omawia feudalizację Kościoła.

Widzi dalekosiężne skutki zjawisk negatywnych, np. symonii.

 

32. Uniwersalny

       charakter kultury

       średniowiecznej

 

Zna postacie św. Franciszka i św. Tomasza.

Rozumie pojęcia: uniwersalizm kultury średniowiecznej, społeczność chrześcijańska.

Wylicza kręgi kulturowe, pierwsze ośrodki uniwersyteckie i zakony.

Wymienia gatunki literackie średniowiecza, rozróżnia style architektoniczne.

 

Omawia rolę Kościoła w kulturze.

Wyodrębnia cechy charakterystyczne kultury poszczególnych stanów.

Charakteryzuje nowe zakony.

Omawia system kształcenia.

Opisuje tematykę najważniejszych utworów średniowiecznych.

 

Podaje  przykłady jedności kultury europejskiej średniowiecza.

Umie sklasyfikować i opisać style gotycki i romański na podstawie ilustracji.

Prezentuje ideały rycerskie średniowiecza.

 

Dostrzega elementy i tematy świeckie w dorobku kultury średniowiecza.

Zajmuje stanowisko w kwestii rycerskości dziś.

 

33. Słowianie

       we wczesnym

       średniowieczu

 

Wylicza kilka państw słowiańskich.

Zna pojęcia: Prasłowianie, wiec, liturgia słowiańska.

Zna postacie Cyryla i Metodego.

 

Zna nazwy plemion słowiańskich.

Opisuje organizację społeczeństw słowiańskich.

Wylicza bóstwa Słowian.

Relacjonuje misjonarską działalność Cyryla i Metodego.

 

Omawia najstarsze siedziby plemion słowiańskich.

Wyróżnia kultury archeologiczne.

Omawia przyjęcie chrześcijaństwa przez Włodzimierza Wielkiego.

 

Podaje kwestie sporne i niejasności dotyczące najdawniejszych dziejów Słowian.

Umiejscawia współczesne terytoria zamieszkane przez Słowian.

 

 

34. Niemcy w czasach

      Ottonów

 

Zna daty powstania Królestwa Niemiec i I Rzeszy.

Przytacza imiona władców:

Henryk I, Otton I, Geron, Otton III.

Lokalizuje na mapie Marchię Wschodnią.

 

 

Opisuje powstanie Królestwa Niemiec i powstanie I Rzeszy.

Opisuje koncepcję polityczną Ottonów.

 

 

Porównuje koncepcje polityczne Ottona I i Ottona III.

Omawia kierunek ekspansji niemieckiej.

Ukazuje relacje cesarz-papież za Ottonów.

 

Porównuje koncepcję uniwersalizmu cesarskiego z bardziej współczesnymi koncepcjami Wspólnej Europy.

 

 

35. Początki Rusi

      Kijowskiej

 

Wskazuje na mapie Ruś Kijowską.

Zna datę 998 r. i wie, co ona oznacza dla Rusi.

 

Wymienia ośrodki, z którymi łączy się początki Rusi.

Pokazuje je na mapie.

 

Omawia znaczenie chrztu Rusi.

Rozumie pojęcia: Waregowie, asymilacja, ławra.

 

Analizuje tekst źródłowy i dokonuje zestawienia chronologicznego.

 

36. Państwa Europy

      Środkowej między

      Bizancjum

      a Cesarstwem

      Zachodnim

 

Wskazuje na mapie państwa Europy Środkowej i Wschodniej, których początki przypadają na IX-XI w.

Zna miejsca, skąd przybyli Węgrzy i Bułgarzy.

 

Wymienia imiona apostołów Słowian i ich zasługi kulturowe.

Wie, że są oni patronami Europy.

 

Omawia tekst źródłowy i wskazuje na kontakty państwa Wiślan z państwem wielkomorawskim.

 

Interpretuje tekst źródłowy Ibrahima ibn Jakuba o zasobności wczesnośredniowiecznego państwa czeskiego.

 

37. Początki państwa

      polskiego

 

Wylicza nazwy państw plemiennych i lokalizuje je na mapie.

Wymienia dokonania Mieszka I.

Zna datę przyjęcia chrztu.

Zna imię biskupa misyjnego.

 

Opisuje proces kształtowania się państwa polskiego.

Omawia rolę państwotwórczą Mieszka I.

Omawia proces przyjmowania przez Polskę chrztu.

 

Uzasadnia, dlaczego państwo polskie powstało wokół państwa Polan.

Omawia trudności w zjednoczeniu plemion.

Omawia przyczyny i dalekosiężne skutki chrystianizacji państwa polskiego.

Analizuje relację Thietmara o przyjęciu chrztu przez Mieszka.

 

Zajmuje stanowisko wobec informacji zawartych w Kronice Galla Anonima dotyczących najdawniejszych dziejów Polski oraz wobec teorii powstania państwa w wyniku podboju wewnętrznego.

Uzasadnia, że chrzest Polski był wielkim przełomem.

Omawia znaczenie dokumentu Dagome ludex.

 

 

38. Monarchia Bolesława

      Chrobrego

 

Zna postacie: Bolesława Chrobrego, biskupa Wojciecha, Ottona III, Henryka II.

Rozumie pojęcia: wyprawa misyjna, kanonizacja.

Zna datę zjazdu gnieźnieńskiego i koronacji Bolesława Chrobrego.

 

Opisuje wyprawę biskupa Wojciecha i zjazd w Gnieźnie.

Relacjonuje stosunki polsko-niemieckie za Ottona III i Henryka II.

 

Porównuje relacje dotyczące zjazdu w Gnieźnie (Galla Anonima i biskupa Thietmara).

Omawia skutki wyprawy biskupa Wojciecha oraz zjazdu w Gnieźnie.

 

Dokonuje oceny panowania Bolesława Chrobrego.

Ocenia znaczenie pierwszej koronacji królewskiej w Polsce.

 

39. Walka o władzę nad

     chrześcijańską Europą

 

Wylicza próby reformy Kościoła zachodniego.

Rozumie pojęcie schizma (1054 r.), krucjata, zakon rycerski.

Zna istotę sporu pomiędzy cesarstwem a papiestwem w XI w. i jej uczestników.

Zna datę synodu w Clermont i datę pierwszej krucjaty.

Wskazuje na mapie Ziemię Świętą.

 

Określa podstawowe różnice między Kościołem wschodnim i zachodnim.

Opisuje podjęte reformy w Kościele zachodnim.

Właściwie używa pojęć: symonia, inwestytura świecka i laicka, konklawe.

Wskazuje na mapie państwa krzyżowców.

Wylicza skutki krucjat.

 

Podaje przyczyny i objawy kryzysu Kościoła zachodniego.

Analizuje przebieg konfliktu w XI wieku.

Przedstawia narodziny idei wojen świętych.

Klasyfikuje przyczyny krucjat.

Omawia skutki wypraw krzyżowych i znaczenie zakonów rycerskich.

 

Interpretuje powiedzenie „pójść do Canossy”.

Uzasadnia konieczność reform w Kościele.

Podaje przykłady przenoszenia idei wojen świętych na inne tereny i w innych czasach.

Odnajduje pozytywne i negatywne skutki krucjat.

 

40. Kryzys i odbudowa

      państwa Piastów

 

Wylicza problemy czasów kryzysu.

Wymienia imiona książąt polskich – następców Bolesława Chrobrego.

Rozumie pojęcia: bunt ludowy, anarchia.

 

Opisuje tło kryzysu państwa polskiego.

Opisuje działania Kazimierza Odnowiciela.

Omawia przyczyny i skutki konfliktu między biskupem Stanisławem a królem.

 

Przedstawia przyczyny i skutki kryzysu państwa.

Prezentuje zmiany terytorialne państwa polskiego za pierwszych Piastów.

Przedstawia w sposób problemowy konflikt między królem a biskupem Stanisławem.

 

Uzasadnia przydomek „Odnowiciel”.

Omawia nową rolę Krakowa.

Omawia narodziny kultu św. Stanisława.

Dokonuje próby oceny Bolesława Śmiałego (na podstawie kroniki Galla Anonima).

 

 

 

41. Polska w czasach

      Bolesława

      Krzywoustego

 

Rozumie znaczenie wojewody Sieciecha na dworze Władysława Hermana.

Relacjonuje przebieg konfliktu między synami Władysława Hermana.

Określa podłoże wojny polsko-niemieckiej między Bolesławem Krzywoustym a cesarzem Henrykiem V.

 

Podaje przyczyny i skutki wojny z Niemcami.

Opisuje przebieg wojny 1109 r.

Nazywa zasady dziedziczenia tronu ustalone przez Bolesława Krzywoustego.

 

Omawia zasługi Bolesława Krzywoustego w odzyskaniu Pomorza Zachodniego i Gdańskiego i ich chrystianizacji.

Uzasadnia przyjęty przez Krzywoustego podział władzy (tzw. „Testament Krzywoustego”).

 

Ocenia dokonania Bolesława Krzywoustego.

Analizuje informacje o Bolesławie Krzywoustym z kroniki Galla Anonima.

 

42. Społeczeństwo

       i kultura w Polsce

       wczesnopiastowskiej

       (X - poł. XII w.)

 

Definiuje pojęcia: gród, osada służebna, ciężary prawa książęcego, wiec.

Wymienia kategorie ludności.

Podaje nazwy głównych grodów.

Wymienia zabytki sztuki romańskiej w Polsce.

 

Opisuje powstawanie grodów, podgrodzi i miast.

Omawia narodziny stanu rycerskiego.

Wylicza obowiązki poddanych wobec księcia.

Podaje przykłady osad służebnych i nazwy urzędów.

Wymienia cechy charakterystyczne sztuki romańskiej w Polsce.

 

Omawia proces kształtowania się pierwszych miast.

Opisuje znaczenie drużyny.

Opisuje obyczaje rycerskie.

 

Prezentuje zabytki piśmiennictwa polskiego.

Uzasadnia europejski wymiar kultury polskiej.

Zauważa zmiany w strukturze polskiego społeczeństwa w XI-XII w.

 

43. Gospodarka

    i społeczeństwo Europy

    Zachodniej w pełnym

    średniowieczu

 

Rozumie pojęcia: osadnictwo, czynsz, trójpolówka, system lenny.

Wylicza nazwy narzędzi rolniczych.

Wymienia grupy społeczne w miastach.

Zna nazwy organizacji miejskich.

 

Omawia przemiany na wsi i w miastach.

Charakteryzuje położenie ludności miast.

Wylicza miasta o największym znaczeniu.

Zna uprawnienia organizacji zawodowych w mieście.

 

Odróżnia dwupolówkę od trójpolówki.

Prezentuje przyczyny zmian na wsiach i w miastach.

Rozumie pojęcie gospodarki towarowo-pieniężnej.

 

Omawia skutki odradzania się życia miejskiego i wiejskiego w średniowieczu.

 

 

44. Polska w okresie

     rozbicia dzielnicowego

 

Zna imiona synów Bolesława Krzywoustego, wylicza ich w kolejności przejmowania tronu w Krakowie.

Zna pojęcia: senior, juniorzy.

Wylicza zagrożenia wewnętrzne Polski.

 

Opisuje realizację testamentu Krzywoustego i utratę terytoriów przez Polskę.

Rozróżnia dwa typy osadnictwa.

Omawia wyodrębnienie się stanu duchownego.

 

Omawia skutki upadku zasady senioratu – klasyfikuje je i ocenia.

Omawia przyczyny zwycięstw mongolskich i sprowadzenie Krzyżaków do Polski.

 

Uzasadnia, kto był największym wrogiem Polski w okresie rozbicia dzielnicowego.

Ocenia fakt sprowadzenia Krzyżaków do Polski.

 

45. Polska dzielnicowa –

       gospodarka

       i społeczeństwo

 

Zna pojęcia: lokacja na prawie niemieckim, immunitet, trójpolówka, poradlne.

Wylicza prawa uzyskane przez Kościół w czasie rozbicia dzielnicowego.

 

Wylicza przyczyny kolonizacji niemieckiej.

Zna sposoby lokowania miast.

Wymienia nazwy władz miejskich.

 

 

Omawia przyczyny kolonizacji.

Ocenia lokację na prawie niemieckim.

Omawia proces kształtowania się władz miejskich.

Omawia oświatową rolę duchowieństwa.

 

Podaje przykład miasta lokowanego na prawie magdeburskim.

Dokonuje oceny tego okresu w gospodarce.

 

 

46. Cesarstwo i kraje

      Europy Środkowej

      w XIII i XIV w.

 

Określa pojęcie Hanza, wylicza jej funkcje.

Wskazuje na mapie kilka głównych miast Hanzy.

Zna datę początku wielkiego bezkrólewia w cesarstwie niemieckim.

Wylicza nazwy dynastii w cesarstwie niemieckim.

Wyjaśnia pojęcie: państwo stanowe.

 

 

Opisuje kierunki działania Hanzy.

Wskazuje główne szlaki handlowe w Europie.

Opisuje objawy kryzysu cesarstwa niemieckiego.

Podaje przykłady państw stanowych.

Opisuje panowanie nowych dynastii w Czechach i na Węgrzech.

 

Omawia znaczenie Hanzy.

Opisuje znaczenie zmiany ustrojowej w cesarstwie niemieckim (Złota Bulla).

Omawia związki nowych dynastii (Luksemburgów i Andegawenów) z państwem polskim.

 

Ocenia funkcjonowanie Hanzy.

Odnajduje przyczyny jej stopniowego upadku.

Ocenia rolę Karola IV Luksemburskiego.

 

47. Rozbicie dzielnicowe

     w Polsce – okres

     zahamowania czy

     rozwoju? (lekcja

     powtórzeniowa)

 

 

 

 

 

48. Zjednoczenie państwa

     polskiego na przełomie

     XIII i XIV w.

 

Wylicza ośrodki zjednoczeniowe i książąt dążących do zjednoczenia.

Zna daty pierwszych koronacji po okresie rozbicia dzielnicowego.

Wylicza utracone terytoria.

 

Omawia czynniki sprzyjające zjednoczeniu i wysiłki zjednoczeniowe.

Wskazuje na mapie ośrodki jednoczące i ziemie utracone.

Opisuje walkę Władysława Łokietka o władzę w Polsce.

 

 

Omawia osiągnięcia i trudności w jednoczeniu państwa.

Omawia znaczenie kultu św. Stanisława.

Uzasadnia trudności odbudowy zjednoczonego państwa.

 

 

Omawia rolę koronacji w działaniach zjednoczeniowych.

Porównuje granice państwa polskiego z czasów Bolesława Krzywoustego i Władysława Łokietka.

 

 

49. Królestwo Polskie

 za Kazimierza Wielkiego

 

Zna chronologię czasów Kazimierza Wielkiego.

Wylicza sojuszników i wrogów Polski.

Wskazuje na mapie terytorium Królestwa Polskiego oraz Ruś Czerwoną.

 

 

Omawia politykę wewnętrzną oraz kierunki polityki zagranicznej Kazimierza Wielkiego.

 

Wyjaśnia pojęcie Korony Królestwa Polskiego.

Uzasadnia działania polityczne Kazimierza Wielkiego.

 

Ocenia znaczenie przyłączenia Rusi Czerwonej do Polski.

Podkreśla związki polityki zagranicznej króla z polityką gospodarczą.

 

50. Wielki budowniczy

       i prawodawca

 

Wylicza źródła dochodów królewskich.

Zna datę powstania Akademii Krakowskiej.

 

Opisuje zasługi króla na polu gospodarki i kultury.

Omawia proces kształtowania się stanów.

 

 

Omawia przemiany ustrojowe, gospodarcze i społeczne państwa polskiego za Kazimierza Wielkiego.

Opisuje organizację uniwersytetu w Krakowie.

 

Przytacza i uzasadnia obiegowe opinie o Kazimierzu Wielkim.

 

51. W czasach pierwszych

       Jagiellonów

 

Zna postacie: Jadwigi, Jagiełły, Witolda.

Zna datę unii w Krewie i jej nazwę.

Rozumie pojęcie unii personalnej.

Zna datę przywileju koszyckiego.

 

Opisuje panowanie andegaweńskie.

Opisuje warunki unii w Krewie i ich realizację.

Omawia unię horodelską i jej znaczenie.

 

Omawia przyczyny i skutki zawarcia unii z Litwą.

Analizuje teksty źródłowe i wyciąga z nich informacje o wzajemnych zobowiązaniach Polski i Litwy.

 

Porównuje dwa państwa: Polskę i Litwę, odnajduje i analizuje istniejące odrębności.

Uzasadnia racje polskie i litewskie dla zawarcia unii.

Dokonuje własnej oceny unii.

 

 

 

52. Przemiany religijne

      w pełnym i późnym

      średniowieczu.

      Kryzys Kościoła

 

Wylicza nazwy nowych zakonów.

Wymienia nazwiska teologów krytykujących praktyki Kościoła.

Wylicza objawy kryzysu Kościoła.

Rozumie pojęcia: herezja, Wielka Schizma Zachodnia.

Wylicza przeciwników w konflikcie między Francją a papiestwem.

 

Opisuje powstawanie i zadania nowych zakonów.

Omawia poglądy i działalność J. Wiklef’a i J. Husa.

Tłumaczy pojęcia: niewola awiniońska, koncyliaryzm.

Wylicza najważniejsze reformy soborowe.

 

Omawia wpływ husytyzmu na sytuację na ziemiach polskich.

Podkreśla dalekosiężne skutki konfliktu pomiędzy Filipem IV a Bonifacym VIII.

Ocenia reformatorską rolę soborów.

 

Wyjaśnia różnice między zakonami żebraczymi.

Wyjaśnia, na czym polegała tzw. nowa pobożność.

Ocenia znaczenie soboru w Konstancji i niewolę awiniońską papieży.

 

53. Kultura późnego

      średniowiecza –

      Europa gotycka

 

Zna znaczenie słowa uniwersytet.

Umie wymienić uniwersytety.

Zna pojęcie teologia.

Wylicza zasługi św. Tomasza.

Wymienia podstawowe cechy architektury gotyckiej.

 

Opisuje organizację pierwszych uniwersytetów.

Umie odróżnić cechy charakterystyczne architektury i rzeźby gotyckiej.

Wylicza prekursorów renesansu i ich osiągnięcia.

 

Wyróżnia dwa podstawowe typy uniwersytetów.

Podkreśla zasługi św. Tomasza dla teologii i filozofii chrześcijaństwa.

Określa specyfikę sztuki gotyckiej.

Uzasadnia znaczenie wynalazku druku.

 

Odnajduje podstawowe różnice między sztuką romańską a gotycką.

Prezentuje specyfikę życia studentów średniowiecznych.

 

54. Przeobrażenia

       gospodarki i

  społeczeństwa w krajach

  Europy w XIV i XV w.

 

Lokalizuje na mapie największe potęgi europejskie.

Wylicza imiona władców i nazwiska głównych dynastii europejskich.

 

Opisuje przemiany polityczne w Europie XIV-XV w.

Wymienia przyczyny i skutki wojny stuletniej.

Zna datę powstania Wielkiej Karty Swobód i parlamentu angielskiego.

Wymienia przeobrażenia gospodarcze.

 

Omawia znaczenie wojny stuletniej dla Anglii i Francji.

Opisuje rolę Joanny d’Arc w historii Francji.

Omawia nowe tendencje gospodarcze w Europie.

 

 

Prezentuje poglądy na temat Joanny d’Arc.

Przedstawia różnice między parlamentem angielskim a francuskimi stanami generalnymi.

 

55. Wielka wojna

   z Zakonem Krzyżackim

   (1409 - 1411)

 

Zna daty wojny i warunki pokoju toruńskiego.

Wskazuje na mapie miejsca bitew i terytoria odzyskane.

 

Opisuje stan stosunków polsko-krzyżackich w XV w.

Opisuje przygotowania i przebieg wojny.

Relacjonuje wystąpienie Pawła Włodkowica w Konstancji.

 

Omawia przyczyny wojny i znaczenie bitwy pod Grunwaldem.

Omawia znaczenie wystąpienia Pawła Włodkowica.

 

Omawia argumenty przeciwko Krzyżakom w wystąpieniu Pawła Włodkowica.

Widzi dalekosiężne skutki zwycięstwa grunwaldzkiego.

 

 

56. Wojna trzynastoletnia

      (1454 – 1466) i powrót

      do Polski Pomorza

      Gdańskiego

 

Zna zakres chronologiczny wojny trzynastoletniej.

Wylicza zobowiązania II pokoju toruńskiego.

Wskazuje na mapie terytoria odzyskane.

 

 

Opisuje przebieg i rezultat wojny trzynastoletniej.

Omawia zasady stosunków między Polską a Prusami Książęcymi.

 

Uzasadnia długotrwałość zmagań polsko-krzyżackich.

Określa znaczenie odzyskania Pomorza Gdańskiego przez Polskę.

 

Konfrontuje wiedzę historyczną z wizją literacką i filmową dotyczącą Krzyżaków.

Omawia problemowo politykę bałtycką Jagiellonów.

 

57. Społeczeństwo polskie

    i organizacja państwa

 w późnym średniowieczu

 

Zna pojęcia: stan społeczny, statut, przywilej, cech, bractwo.

Precyzuje pojęcie antysemityzmu.

Zna strukturę sejmu walnego.

 

Rozumie pojęcie monarchia stanowa.

Wylicza rodzaje zgromadzeń szlachty.

Opisuje warunki życia poszczególnych stanów.

Określa ustrój państwa polskiego w XV w.

 

Podaje współczesne znaczenie pojęć: statut, przywilej.

Określa rolę poszczególnych stanów w państwie.

Omawia główne przywileje szlacheckie.

 

Uzasadnia nadawanie przywilejów szlachcie.

Określa rolę polityczną i gospodarczą szlachty w państwie w XV w.

 

58. Mój region i jego

  związki z historią Polski

  w średniowieczu (lekcja

   syntetyzująca)

 

 

 

 

 

59. Test sprawdzający

 

 

 

 

 

60. Ruś Moskiewska

 

Zna podstawowe fakty z panowania mongolskiego na Rusi.

Wylicza najważniejsze ośrodki władzy na Rusi.

Wylicza imiona najwybitniejszych książąt ruskich.

 

Opisuje panowanie mongolskie na Rusi.

Omawia znaczenie Moskwy i książąt ruskich.

 

Omawia etapy powstawania potęgi moskiewskiej.

 

Uzasadnia twierdzenie „Moskwa trzecim Rzymem”.

 

 

61. Turcy w Europie

       i upadek Bizancjum

 

Zna daty: unii polsko-węgierskiej, bitwy pod Warną, upadku Konstantynopola.

Wymienia tytuły w państwie tureckim (sułtan, wezyr, paszowie).

 

Opisuje sytuację odrodzonego państwa bizantyjskiego.

Omawia etapy podbojów tureckich w Europie.

Omawia panowanie Władysława Warneńczyka na Węgrzech.

Opisuje zdobycie Konstantynopola przez Turków.

 

Zna ówczesne i współczesne znaczenie pojęcia janczarzy.

Omawia przyczyny i skutki unii Polski z Węgrami.

Uzasadnia znaczenie roku 1453 jako cezury w dziejach Europy.

 

Ocenia znaczenie Cesarstwa Bizantyjskiego w dziejach Europy.

Omawia przyczyny sukcesów tureckich.

 

62. Wielkie podróże

    i odkrycia geograficzne

    Europejczyków

 

Zna pojęcia: cywilizacja prekolumbijska, karawela, konkwista.

Przytacza nazwiska odkrywców i żeglarzy oraz wskazuje na mapie szlaki ich podróży.

 

Opisuje osiągnięcia cywilizacji prekolumbijskich.

Zna pojęcie faktoria.

Opisuje trudności wypraw.

Wylicza znaczenie wypraw odkrywczych.

 

Klasyfikuje główne przyczyny wypraw.

Określa negatywne i pozytywne skutki wypraw.

Uzasadnia, dlaczego Hiszpanie i Portugalczycy byli prekursorami odkryć.

 

Prezentuje sylwetki wielkich podróżników i odkrywców.

Uzasadnia, dlaczego tak łatwo dokonano podbojów państw indiańskich.

Prezentuje własną opinię na temat kolonizacji nowych ziem.

 

63. Kierunki rozwoju

     społeczno –

    ekonomicznego Europy

    XV – XVI w.

 

Dostrzega podział gospodarczy Europy i wylicza jego skutki.

Zna pojęcia: rewolucja cen, gospodarka rynkowa, monopol, kapitał i jego rodzaje.

Wylicza wynalazki.

 

Opisuje funkcjonowanie gospodarki rynkowej, giełdy i nowe metody wytwórczości.

Odnajduje na mapie nowe centra gospodarcze.

Określa ustrój społeczno-gospodarczy Polski.

 

Uzasadnia podział gospodarczy Europy.

Zauważa podstawowe różnice między gospodarką XVI w. a średniowieczną.

Omawia skutki rewolucji cen oraz rolę giełdy.

 

Uzasadnia zdobycie przez polską szlachtę dominującej roli ekonomicznej w państwie.

Odnajduje elementy gospodarki wolnorynkowej we współczesności (np. w Polsce).

 

64. Humanizm

       i odrodzenie

 

Rozumie pojęcia: mecenat, renesans, humanizm.

Wylicza ośrodki kultury renesansowej i wskazuje je na mapie.

Wymienia głównych twórców literatury i sztuki.

 

Charakteryzuje nową epokę, omawia główne koncepcje człowieka i świata.

Wskazuje związki kultury odrodzenia z kulturą starożytną.

Odnajduje cechy charakterystyczne budowli renesansu.

 

Podaje źródła i przyczyny narodzin nowej epoki.

Interpretuje słynne sentencje i założenia artystyczne na konkretnych przykładach.

Uzasadnia znaczenie wynalazku druku.

 

Podaje współczesne znaczenie pojęcia człowiek renesansu, znajduje konkretne przykłady.

Omawia myśl polityczną epoki.

Dokonuje bilansu i wkładu twórczości renesansowej do dorobku kultury światowej.

 

65. Rozłam

       chrześcijaństwa –

       reformacja i odnowa

       katolicka

 

Rozumie pojęcia: reformacja, sprzedaż odpustów, nepotyzm, symonia.

Wylicza dziedziny działań Kościoła krytykowane w średniowieczu i renesansie.

Zna datę 1517 r., nazwiska reformatorów i kierunki reform.

 

Omawia przyczyny reformacji.

Omawia program i działalność Marcina Lutra.

Określa główne założenia i kierunki reformacji, opisuje działania reformatorów.

 

 

Uzasadnia źródła kryzysu w Kościele katolickim.

Omawia krótką biografię Marcina Lutra.

Omawia rozprzestrzenianie się reformacji.

Wyodrębnia różnice między luteranizmem a kalwinizmem.

 

 

Uzasadnia zapoczątkowanie reformacji w Niemczech.

Omawia dalekosiężne skutki reformacji.

Odnajduje przyczyny szerzenia się reformacji.

Uzasadnia, dlaczego część krajów pozostała katolicka.

 

 

66. Walka o hegemonię

       w Europie

 

Wylicza główne potęgi europejskie i ich monarchów, wskazuje je na mapie.

Wskazuje na mapie kierunki ekspansji tureckiej.

Zna daty upadku państw zakonnych nad Bałtykiem.

 

Opisuje narodziny potęgi Habsburgów.

Omawia rywalizację francusko-habsburską w Europie.

Omawia osiągnięcia Anglii pod panowaniem Elżbiety Wielkiej.

Relacjonuje ekspansję turecką w Europie.

 

Omawia cele polityki habsburskiej w Europie.

Opisuje rywalizację o tereny Inflant.

Omawia kierunki ekspansji państw europejskich i ich zasługi w odkrywaniu i podboju Nowego Świata.

 

Omawia podstawy potęgi rodu Habsburgów.

Omawia układ sił politycznych w Europie XVI w.

Uzasadnia źródła potęgi Turcji.

Interpretuje powiedzenie „Paryż wart jest mszy”.

 

67. Europa w dobie

       reformacji – lekcja

       powtórzeniowa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KLASA II

 

 

 

Temat lekcji

Wymagania wobec ucznia na ocenę:

dopuszczającą

dostateczną

dobrą

bardzo dobrą

 

1. Czego będziemy się

    uczyć na lekcjach

    historii w klasie II?

 

 

 

 

 

2. Renesans

    w Rzeczypospolitej

 

Wylicza ośrodki kultury, ich zasięg i kilku wybitniejszych twórców.

Rozumie pojęcie mecenatu.

Odnajduje na mapie słynne zabytki renesansu.

 

Omawia główne osiągnięcia polskiego renesansu i charakter sztuki renesansowej na wybranych ilustracjach.

 

Umiejscawia osiągnięcia kultury polskiej w dorobku europejskim.

Wyodrębnia cechy szczególne polskiego odrodzenia.

Porównuje założenia artystyczne polskiego i europejskiego renesansu.

 

Uzasadnia słuszność twierdzenia o „złotym wieku kultury polskiej” w czasach Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta.

Sporządza plan wycieczki szlakiem zabytków renesansu.

 

3. Reformacja i Kościół

     katolicki w Polsce

 

Zna pojęcia: reformacja, protestantyzm, hugenoci, kontrreformacja.

Wylicza główne kierunki reformacji w Polsce.

Rozumie określenie „państwo bez

stosów”.

 

Omawia przyczyny reformacji.

Opisuje działalność reformatorów.

Omawia stanowisko Kościoła katolickiego wobec reformacji.

 

Przedstawia złożoność przyczyn reformacji.

Porównuje różne kierunki reformacyjne.

Uzasadnia odmienny charakter reformacji w Polsce.

 

Uzasadnia przyczyny zwycięstwa katolicyzmu i rolę jezuitów.

Zauważa historyczne tradycje tolerancji w Polsce.

Próbuje zająć stanowisko na temat tolerancji dziś.

 

4. Europa w dobie

      wojny religijnej

      1618 -1648

 

Rozumie charakter wojny trzydziestoletniej.

Zna najważniejsze daty i strony konfliktu.

Wskazuje na mapie zmiany terytorialne w wyniku wojny.

 

Opisuje sytuację religijną w Rzeszy.

Opisuje najważniejsze wydarzenia wojny trzydziestoletniej.

Wylicza postanowienia pokoju westfalskiego.

 

 

Omawia przyczyny wojny, określa jej złożony charakter i zauważa jej znaczące skutki.

 

 

Omawia znaczenie tej wojny dla dalszych losów państw europejskich.

 

 

5. Gospodarka Europy

     w XVII w.

 

Wylicza państwa uczestniczące w drugim etapie ekspansji kolonialnej.

Wskazuje posiadłości kolonialne na mapie.

Zna pojęcia: spółka akcyjna, manufaktura, merkantylizm.

 

Opisuje zmiany w gospodarce w XVII w.

Omawia produkcję manufakturową.

Wylicza zasady merkantylizmu.

 

Odnajduje przyczyny rozwoju handlu i produkcji manufakturowej.

Podaje znaczenie merkantylizmu.

 

Porównuje system cechowy z nakładem i manufakturą scentralizowaną.

 

6. Polityka zagraniczna

    ostatnich Jagiellonów

 

Zna datę i okoliczności hołdu pruskiego.

Zna przyczyny wojen z Rosją.

Rozumie pojęcia: sekularyzacja, państwo zakonne, polityka dynastyczna.

 

 

Wykazuje znajomość chronologii wydarzeń z czasów Zygmunta Starego.

Opisuje politykę dynastyczną Jagiellonów i jej rezultaty.

Wskazuje na mapie tereny odzyskane po roku 1525.

 

Omawia przyczyny przegranej rywalizacji z Habsburgami.

Omawia i klasyfikuje przyczyny wojny 1522 – 25.

Relacjonuje konflikty zbrojne o Inflanty i ich rezultat.

 

 

Uzasadnia znaczenie hołdu pruskiego.

Ocenia politykę dynastyczną Jagiellonów, podkreśla jej blaski i cienie.

Omawia znaczenie zwycięstwa Turków pod Mohaczem.

 

 

7. Kształtowanie się

   demokracji szlacheckiej

 

Definiuje pojęcia: demokracja szlachecka, konstytucja, kwarta, ruch egzekucyjny.

Zna daty: I posiedzenia sejmu walnego, konstytucji Nihil novi.

Wylicza kilka szlacheckich przywilejów.

Zna skład sejmu walnego.

 

Opisuje funkcjonowanie demokracji szlacheckiej.

Omawia przywileje szlacheckie.

Omawia ideologię szlachecką.

Zna podział stanu szlacheckiego na grupy.

 

Uzasadnia narodziny tego ustroju.

Prezentuje główne etapy polskiego parlamentaryzmu.

Prezentuje program i rezultaty ruchu egzekucyjnego.

 

Wyjaśnia proces kształtowania się demokracji szlacheckiej.

Dokonuje porównania monarchii absolutnej z demokracją szlachecką.

Uzasadnia zdanie „nic o nas bez nas”.

 

8. Początki

    Rzeczypospolitej

    Obojga Narodów

 

Rozumie pojęcie unii realnej Polski i Litwy.

Zna datę i miejsce jej podpisania.

 

Opisuje warunki unii lubelskiej.

Analizując tekst źródłowy odnajduje zasady unii.

 

Zauważa zmianę charakteru państwa po unii lubelskiej.

 

Porównuje ze sobą unie Polski i Litwy.

Ocenia unię lubelską.

 

9. Pierwsze wolne elekcje

    w Rzeczypospolitej

 

Wyjaśnia pojęcie: wolna elekcja.

Zna zasady wolnej elekcji i datę pierwszej.

Podaje rodzaje ograniczeń królów elekcyjnych.

 

Opisuje zjawisko wolnej elekcji i wymuszania zobowiązań na królach elekcyjnych.

Rozumie istotę zmian w organizacji władzy w okresie elekcyjnym.

 

Omawia znaczenie zobowiązań królów elekcyjnych.

Opisuje pacta conventa i artykuły henrykowskie.

 

Porównuje artykuły henrykowskie i pacta conventa.

Omawia wpływ artykułów henrykowskich na kształtowanie się zasad ustroju Rzeczypospolitej.

 

10. Absolutyzm we

     Francji i monarchia

   parlamentarna w Anglii

 

Rozumie pojęcia: absolutyzm, monarchia parlamentarna.

Zna twórców i monarchów absolutystycznych.

Zna podstawowe fakty dotyczące wybuchu rewolucji angielskiej.

 

Opisuje działalność Cromwella, kardynała Richelieu i Ludwika XIV – uzasadnia określenie „Król – Słońce”.

Opisuje przebieg wydarzeń w rewolucji angielskiej.

 

Omawia proces kształtowania się absolutyzmu we Francji.

Omawia absolutyzm wg formuły Ludwika XIV („Państwo to ja”).

Klasyfikuje przyczyny rewolucji angielskiej, omawia charakter przemian w toku rewolucji.

 

Podaje główne cechy absolutyzmu francuskiego.

Uzasadnia hegemonię Francji w Europie.

Ocenia działalność i rolę Cromwella.

Uzasadnia, że „w Anglii król panuje, ale nie rządzi”.

 

11. Nauka i kultura

      baroku w Europie

 

Rozpoznaje na ilustracjach budowle barokowe.

Przytacza nazwy kilku najsłynniejszych obiektów tej sztuki.

Wylicza twórców w nauce i sztuce.

 

Omawia cechy charakterystyczne baroku.

Opisuje dokonania uczonych i artystów tego okresu.

 

Uzasadnia określenie „barokowy” dawniej i dziś.

Omawia przemiany w mentalności o poglądach człowieka na świat.

 

Porównuje barok z renesansem.

Omawia wkład kultury baroku do dorobku światowego, omawia znaczenie epoki.

 

12. Początki rządów

      oligarchii magnackiej

      w Rzeczypospolitej

 

Określa pojęcia: demokracja szlachecka, stan.

Wylicza kilka szlacheckich przywilejów.

Zna datę zwołania sejmu walnego i jego skutki.

Zna skład sejmu walnego.

 

Omawia przywileje szlacheckie i funkcjonowanie demokracji szlacheckiej.

Omawia ideologię szlachecką.

 

Omawia politykę władców Polski wobec innowierców.

Omawia znaczenie poszczególnych przywilejów.

Omawia kształtowanie się demokracji szlacheckiej i instrumenty tej demokracji.

 

Uzasadnia powstanie demokracji szlacheckiej.

Dokonuje porównania monarchii absolutnej z demokracją szlachecką.

Omawia rolę szlachty.

 

13. Stosunki

  Rzeczypospolitej z Rosją

  w XVI i XVII w. –

  „dymitriady”

 

Określa ustrój polityczny Rosji.

Zna pojęcia: opricznina, wielka smuta, dymitriady, tuszyński łotr, lisowczycy, królewięta kresowi.

Zna datę 1610 r.

 

Opisuje dokonania cara Iwana III i Iwana IV oraz sytuację Rosji w czasie „wielkiej smuty”.

Opisuje znaczenie bitwy pod Kłuszynem.

 

Uzasadnia określenie „trzeci Rzym” dla Moskwy.

Uzasadnia określenie samodzierżawie.

Omawia cele dymitriad..

 

Zauważa i uzasadnia odmienność ustroju społecznego i politycznego Rosji.

Ocenia dymitriady oraz politykę Zygmunta III Wazy.

 

14. Powstanie Bohdana

      Chmielnickiego

 

Określa pojęcia: rejestr, sicz, kozaczyzna i nazwę Kozak.

Wylicza konsekwencje powstania Bohdana Chmielnickiego.

 

Opisuje warunki życia Kozaków i ich największe powstanie.

Opisuje powstanie narodu kozackiego.

Omawia konflikt Kozaków z Tatarami.

 

Omawia, na czym polegał problem kozaczyzny w polityce polskiej.

Omawia oblężenie Zbaraża i przebieg bitwy pod Beresteczkiem wykorzystując wiadomości z filmu „Ogniem i mieczem”.

 

 

Ocenia politykę polską wobec kozaczyzny.

Omawia postanowienia Rady Perejesławskiej.

Przedstawia postanowienia pokoju Grzymułtowskiego.

Opisuje skutki powstania jako wojny domowej.

 

15. Wojny polsko –

       szwedzkie w XVII w.

 

Zna określenie potop szwedzki i czas jego trwania.

Wymienia przyczyny potopu szwedzkiego.

Wskazuje na mapie kierunki ataku wojsk szwedzkich.

 

Opisuje przyczyny potopu szwedzkiego.

Zna twierdze, które nie zostały opanowane przez Szwedów.

Zna postacie Augustyna Kordeckiego i Stefana Czarnieckiego.

 

 

Omawia rolę obrony Jasnej Góry.

Charakteryzuje postać Stefana Czarnieckiego i jego rolę w czasie potopu szwedzkiego.

Rozumie znaczenie utraty lenna pruskiego.

 

Omawia przebieg militarny potopu szwedzkiego.

Wyjaśnia powiedzenie „ja nie z soli ani z roli, tylko z tego, co mnie boli wyrosłem”.

Omawia skutki utraty lenna pruskiego.

Omawia znaczenie potopu szwedzkiego dla dalszych losów Polski.

 

 

 

 

16. Wojny

      Rzeczypospolitej

       z Turcją

 

Wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew wojsk polskich z tureckimi (Cecora, Chocim, Wiedeń).

Podaje daty tych bitew.

Zna pojęcia: husaria, janczarowie.

 

Zna przyczyny konfliktu polsko – tureckiego.

Zna zwycięzców i podaje krótki opis bitew pod Cecorą i Chocimiem.

Zna postacie Żółkiewskiego i Chodkiewicza.

 

Opisuje bitwę pod Cecorą i dwie bitwy pod Chocimiem.

Omawia warunki pokoju w Buczaczu.

Zna historię obrony zamku w Kamieńcu Podolskim – wykorzystuje film „Pan Wołodyjowski”.

 

Opisuje polskie zwycięstwo pod Wiedniem.

Omawia rolę Jana Sobieskiego jako wodza w wojnach z Turcją.

Ocenia znaczenie zwycięstwa wiedeńskiego dla całej Europy.

 

17. Kultura baroku

       i sarmatyzm

 

Wylicza główne elementy ideologii sarmackiej i tłumaczy pojęcia: sarmatyzm, ksenofobia.

Wylicza obiekty w stylu barokowym w Europie i w Polsce.

 

Opisuje zmiany w religijności i stylu życia sarmaty.

Na materiale ilustracyjnym dotyczących historycznych ubiorów wyróżnia wpływy obce na kulturę sarmacką w Polsce.

Wylicza główne cechy sztuki barokowej.

 

 

Zauważa i wyróżnia cechy szczególne sarmatyzmu.

Podsumowuje dokonania magnatów jako mecenasów.

Omawia znaczenie dworów królewskich dla rozwoju kultury.

 

Uzasadnia, że Jan III Sobieski to wzorcowy sarmata Polski.

Omawia założenia baroku na przykładzie pałacu w Wilanowie.

Omawia rolę kultury polskiej tamtych czasów i jej promieniowanie na inne społeczeństwa.

 

18. Wzrost znaczenia

       sąsiadów

       Rzeczypospolitej:

       Rosji, Austrii i Prus

 

Rozumie pojęcie: absolutyzm oświecony.

Wylicza wybitnych monarchów tego okresu, wylicza ich reformy.

 

Opisuje działanie oświeceniowych monarchii.

Opisuje powstanie państwa pruskiego, wskazuje na mapie jego terytoria.

 

Wychwytuje różnice między absolutyzmem a absolutyzmem oświeconym.

Omawia ingerencje sąsiadów w sprawy polskie, próbuje uzasadniać taką politykę.

 

Odnajduje źródła kryzysu państwa polskiego i siły sąsiadów w XVIII w.

Omawia reformy Piotra I.

 

19. Rzeczpospolita pod

       rządami Sasów

 

Zna pojęcie absolutyzmu oświeconego.

Wylicza wybitnych monarchów tego okresu.

Wylicza reformy w państwach ościennych.

Umie wyjaśnić zdanie: „jedni do Sasa drudzy do Lasa”.

 

Opisuje zakres reform w państwach sąsiednich.

Opisuje stan państwa polskiego w czasach saskich.

Wylicza przykłady ingerencji sąsiadów w sprawy polskie.

 

Na konkretnych przykładach tłumaczy termin absolutyzm oświecony.

Odnajduje źródła i objawy kryzysu państwa polskiego w czasach saskich.

 

Porównuje stan państwa polskiego z sytuacją w państwach ościennych.

Interpretuje zdanie: „wszystko dla ludu, nic dzięki ludowi”.

 

20. Wojny

      Rzeczypospolitej

      w XVII w. – lekcja

      powtórzeniowa

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21. Sprawdzian

      wiadomości

 

 

 

 

 

22. Oświecenie w Europie

 

Definiuje pojęcie oświecenie.

Wylicza głównych przedstawicieli myśli oświeceniowej – nazywa główne kierunki myśli filozoficznej i politycznej.

Wymienia dyscypliny naukowe szczególnie rozwijające się.

Wylicza wynalazki i nazwiska ich twórców.

Wylicza główne ośrodki kultury oświeceniowej.

 

Opisuje główne osiągnięcia naukowe i wynalazki.

Opisuje założenia sztuki rokokowej i neoklasycznej.

Zna nazwiska i tytuły autorów dzieł literackich i muzycznych.

Omawia działalność i poglądy filozofów francuskich.

Rozumie pojęcia: umowa społeczna, ideologia.

 

Omawia charakter osiągnięć naukowych, artystycznych i literackich epoki.

Omawia znaczenie Encyklopedii.

Omawia znaczenie nowych koncepcji ustrojowych.

Omawia znaczenie prasy.

 

Uzasadnia nazwę epoki oświecenie.

Uzasadnia określenie przewrót umysłowy dla dorobku oświecenia.

Uzasadnia słuszność twierdzenia „wiek rozumu”.

 

23. Rewolucja

     przemysłowa. Rządy

   parlamentarne w Anglii

 

Zna pojęcie rewolucji przemysłowej, wylicza najważniejsze wynalazki, ich autorów i zastosowania.

Rozumie pojęcie: rewolucja agrarna.

 

Rozumie i uzasadnia pojęcie eksplozji demograficznej.

Opisuje rozwój urbanizacji i burżuazji.

Zna pojęcie fizjokratyzmu.

Zna poglądy i działalność Adama Smitha.

Definiuje pojęcie ekonomii.

 

 

Omawia zasady liberalizmu ekonomicznego.

Omawia znaczenie teorii wartości.

 

Uzasadnia, dlaczego rewolucja przemysłowa została zapoczątkowana w Anglii.

Ocenia poglądy fizjokratów i liberałów.

 

 

 

 

24. Powstanie Stanów

  Zjednoczonych Ameryki

 

Wylicza ludy kolonizujące Amerykę północną.

Wskazuje na mapie 13 kolonii angielskich.

Wymienia przyczyny buntu kolonii.

Zna daty: 1773, 1776 i datę uchwalenia Konstytucji.

Określa ustrój polityczny Stanów Zjednoczonych.

 

Opisuje zasiedlanie Ameryki Północnej i sytuację kolonii angielskich.

Opisuje narastanie konfliktu i przebieg wojny.

Omawia ustrój polityczny niepodległego państwa.

 

Klasyfikuje przyczyny wojny między koloniami a metropolią.

Odnajduje przyczyny wojny w Deklaracji Niepodległości.

Omawia strukturę władzy i charakter państwa.

Odnajduje inspiracje oświeceniowe w kształtowaniu amerykańskiego państwa i Deklaracji Niepodległości.

 

Omawia znaczenie powstania nowego niepodległego państwa.

Prezentuje słynnych bohaterów amerykańskich i Polaków walczących o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz odnajduje ślady ich działalności, które przetrwały do dziś.

 

25. Rewolucja we Francji

       1789 – 1794

 

Wylicza główne przyczyny rewolucji.

Zna daty: zwołania Stanów Generalnych, zdobycia Bastylii.

Wymienia głównych bohaterów rewolucji.

Zna pojęcia: rojalista, Zgromadzenie Narodowe, dyktatura, jakobini.

 

Opisuje kryzys państwa francuskiego.

Wyszczególnia główne etapy rewolucji francuskiej.

Omawia przeprowadzone zmiany.

Wymienia główne punkty Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela.

 

Przedstawia złożoność przyczyn wybuchu rewolucji.

Omawia charakter wydarzeń w poszczególnych jej etapach.

Omawia wpływ myśli oświeceniowej na rewolucję francuską.

 

Ustala własną hierarchię przyczyn rewolucji.

Dokonuje bilansu rewolucji.

Podaje własną ocenę, odnosi się do twierdzenia: „rewolucja pożera swoje własne dzieci”.

 

26. Próby reform

      Rzeczypospolitej

 

Zna daty: elekcji ostatniego króla, konfederacji barskiej.

Zna pojęcie prawa kardynalne i wylicza je.

Opisuje główne wydarzenia konfederacji barskiej.

Wskazuje na mapie ziemie utracone w I rozbiorze.

 

Omawia warunki elekcji Stanisława Poniatowskiego.

Opisuje reformy z początków panowania króla.

Omawia przebieg konfederacji barskiej.

Omawia pierwszy rozbiór Polski i decyzje sejmu rozbiorowego

 

Zauważa złożoność przyczyn konfederacji barskiej, omawia jej program i skutki.

Akcentuje szczególnie negatywną rolę Rosji.

Omawia znaczenie I rozbioru i próby ratowania państwa.

Charakteryzuje ziemie zabrane w I rozbiorze.

 

Prezentuje opinie dotyczące Stanisława Augusta Poniatowskiego jako polityka.

Uzasadnia oświeceniowy charakter przemian w Polsce.

Zajmuje stanowisko za lub przeciw konfederacji barskiej.

 

 

 

27. Kultura polskiego

      oświecenia

 

Wylicza zasługi króla na polu kultury.

Wymienia nazwiska wielkich twórców oświeceniowych w Polsce i ich dzieła.

Zna pojęcie manufaktura.

Zna zadania KEN.

 

Uzasadnia, na czym polegał mecenat królewski.

Opisuje działanie króla na polu kultury oraz reformy szkolnictwa.

Opisuje przemiany gospodarcze.

Omawia znaczenie okresu stanisławowskiego dla kultury polskiej i Warszawy.

 

Opisuje znaczenie powstania Szkoły Rycerskiej i Komisji Edukacji Narodowej oraz znaczenie Teatru Narodowego dla rozwoju kultury polskiej.

Omawia związki kultury stanisławowskiej z przemianami politycznymi.

 

Zna biografię króla.

Zna określenie „odrodzenie stanisławowskie”.

Proponuje szlak wycieczki po Warszawie śladami Stanisława Augusta Poniatowskiego.

 

28. Sejm Wielki

      i Konstytucja 3 Maja

      1791 r.

 

Zna daty: obrad Sejmu Wielkiego, uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

Wylicza główne zmiany wprowadzone w Konstytucji.

 

Opisuje dzieło Sejmu Wielkiego.

Omawia Konstytucję 3 Maja.

Opisuje kwestię miejską w sejmie.

 

Omawia sytuację polityczną przed obradami Sejmu.

Na podstawie analizy tekstu umie podać, na czym polegała przemiana ustrojowa państwa polskiego w świetle Konstytucji.

 

Uzasadnia nazwę Wielki.

Dokonuje oceny Konstytucji 3 Maja – odnajduje w niej idee epoki.

 

29. Wojna w obronie

      Konstytucji. Drugi 

 rozbiór Rzeczypospolitej

 

Zna ówczesne i współczesne znaczenie słowa „targowica”.

Wylicza nazwiska przywódców konfederacji, zna jej główny skutek.

Wskazuje podziały II rozbioru.

 

Opisuje działalność targowiczan i wojnę z Rosją 1792 r.

Wylicza ziemie zabrane w II rozbiorze.

 

Omawia skutki poddania się Polski i zwycięstwa targowiczan.

 

 

Ocenia przystąpienie króla do targowicy.

Ocenia postępowanie magnatów: Branickiego, Potockiego i Rzewuskiego.

 

30. Powstanie 

  Kościuszkowskie 1794 r.

 

Zna przywódcę powstania i datę jego wybuchu.

Wyjaśnia pojęcia: insurekcja kościuszkowska, uniwersał połaniecki.

Wskazuje na mapie miejsca głównych bitew.

 

 

Opisuje główne wydarzenia z powstania kościuszkowskiego oraz politykę Kościuszki wobec chłopów.

 

Wyjaśnia przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego i jego charakter.

Omawia rolę Tadeusza Kościuszki.

Omawia skutki klęski powstania.

 

Omawia szanse powstania kościuszkowskiego.

Wyraża swój pogląd na temat legendy Tadeusza Kościuszki.

Interpretuje zdanie: „z samych panów zguba Polaków”.

 

 

 

31. Trzeci rozbiór

      Rzeczypospolitej.

      Upadek państwa

      polskiego w 1795 r.

 

Wskazuje na mapie rozgraniczenia rozbiorowe.

Wylicza okoliczności upadku Polski.

Wypełnia tabelę dotyczącą przyczyn upadku Rzeczypospolitej.

 

Dokonuje klasyfikacji przyczyn upadku państwa na zewnętrzne i wewnętrzne – omawia je.

 

Wskazuje na przejawy trwania narodu polskiego mimo upadku państwa.

Wypełnia tabelę „podział ziem polskich”.

 

Prezentuje poglądy historyczne i swój własny sąd na temat przyczyn upadku państwa polskiego.

 

32. Walka o ocalenie

   Rzeczypospolitej (lekcja

   powtórzeniowa)

 

 

 

 

 

 

Temat lekcji

Wymagania wobec ucznia na ocenę:

dopuszczającą

dostateczną

dobrą

bardzo dobrą

 

1. Czego będziemy się

     uczyć na lekcjach

     historii w kl. III?

 

 

 

 

 

2. Sytuacja polityczna

    w świecie pod koniec

    XIX i na początku

    XX wieku

 

Zna pojęcie Ententa.

Wymienia państwa wchodzące w skład Trójporozumienia.

Wymienia państwa wchodzące w skład Trójprzymierza.

Zna datę zamachu w Sarajewie.

Zna datę wybuchu I wojny światowej.

 

Opisuje sytuację na Bałkanach przed wybuchem wojny.

Zna daty zawierania sojuszy w bloku państw Trójporozumienia. Zna daty zawierania sojuszy w bloku państw Trójprzymierza.

 

Zna główne ogniska zapalne między mocarstwami zapowiadające zbliżającą się wojnę.

Wyjaśnia pojęcie kocioł bałkański.

Opisuje zamach w Sarajewie i jego konsekwencje.

 

Charakteryzuje orientację antyrosyjską Józefa Piłsudskiego.

Opisuje orientację antyniemiecką Romana Dmowskiego.

Analizuje istniejące różnice między tymi dwiema orientacjami.

 

3. Pierwsze lata wojny

     światowej 1914 - 1916

 

Zna pojęcia: wojna błyskawiczna, wojna pozycyjna, wojna totalna.

Zna główne etapy I wojny światowej.

Zna bezpośrednią przyczynę wybuchu wojny.

Wymienia państwa będące w bloku państw centralnych i Ententy.

Wymienia miejsca głównych bitew: nad Marną, nad Sommą, nad Tannenbergiem.

 

Wymienia bezpośrednie i pośrednie przyczyny wybuchu I wojny światowej.

Zna nowe rodzaje broni zastosowane przez walczące strony.

Wylicza główne cele wojenne Niemiec.

Opisuje kolejne etapy I wojny światowej.

Zna nazwiska głównodowodzących wojskami.

 

 

 

Wyjaśnia, na czym polegał plan strategiczny opracowany przez Schlieffena.

Opisuje przyczyny nieudanej ofensywy wojsk niemieckich na Paryż.

Opisuje walki na Bałkanach i we Włoszech.

 

Dokonuje analizy tekstu źródłowego opisującego atak gazowy.

Opisuje największą w historii bitwę morską świata.

Uzasadnia, że I wojna światowa była wojną nowego typu.

Wyjaśnia znaczenie słowa tank.

 

4. Dwie rewolucje

    w Rosji. Utworzenie

    ZSRR

 

 

Wylicza główne przyczyny wybuchu rewolucji lutowej.

Zna pojęcia: bolszewicy, dwuwładza, przewrót bolszewicki.

Zna daty rewolucji lutowej i zdobycia władzy przez bolszewików.

Zna datę pokoju w Brześciu.

Zna datę utworzenia ZSRR.

 

 

Opisuje sytuację Rosji przed rewolucją lutową.

Opisuje działalność Rządu Tymczasowego.

Opisuje przejęcie władzy przez bolszewików i przebieg wojny domowej.

Wylicza przyczyny klęski państw centralnych.

 

 

Klasyfikuje przyczyny rewolucji lutowej.

Omawia okres dwuwładzy w Rosji.

Podaje przyczyny i skutki przewrotu bolszewickiego.

Omawia sytuację wojenną państw centralnych w 1918 r.

Omawia warunki pokoju w Brześciu.

 

 

Uzasadnia twierdzenie, że „Rosja to kolos na glinianych (drewnianych) nogach”.

Uzasadnia znaczenie rewolucji lutowej i przewrotu październikowego dla świata i Polaków.

Omawia długofalowe konsekwencje rewolucji dla losów Europy i świata.

 

 

5. Rozstrzygająca faza

     I wojny światowej

 

Zna datę przystąpienia USA do wojny.

Podaje rezultat wojny.

Wymienia upadłe dynastie.

Zna datę podpisania przez Niemców rozejmu w Compiegne.

Zna orędzie prezydenta USA Woodrowa Wilsona.

 

Wylicza powody przyłączenia się Stanów Zjednoczonych do działań wojennych.

Wyjaśnia, jakie znaczenie dla państw centralnych miał pokój brzeski.

Opisuje okoliczności, w jakich Niemcy zdecydowały się na zawarcie rozejmu.

 

Opisuje rozpad Austro-Węgier.

Omawia przesilenie na froncie zachodnim jesienią 1918 r.

Opisuje sytuację wewnętrzną w państwie niemieckim.

Opisuje nastroje panujące we flocie niemieckiej.

Omawia bilans I wojny światowej.

 

Dokonuje analizy orędzia prezydenta Wilsona, a szczególnie 13. punktu dotyczącego Polski.

Omawia znaczenie przystąpienia USA do wojny.

Podkreśla szczególną rolę prezydenta Wilsona.

Omawia skutki I wojny światowej.

 

 

6. Polacy w pierwszych

     latach wielkiej wojny

 

Rozumie pojęcie orientacje polityczne.

Zna orientacje: antyrosyjską i antyniemiecką oraz ich głównych rzeczników.

Zna 13. punkt orędzia prezydenta Wilsona.

Zna nazwy dokumentów wydanych w czasie I wojny światowej w sprawie polskiej.

 

 

 

Omawia orientacje Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego.

Omawia dokumenty w sprawie polskiej.

Opisuje losy legionów.

Wylicza formacje polskie powstałe w czasie I wojny światowej.

 

Omawia skuteczność poszczególnych orientacji.

Analizuje przełomowe dla sprawy polskiej wydarzenia i dokumenty.

Wylicza formy działalności niepodległościowej Polaków.

Wskazuje na mapie miejsca bitew legionów polskich.

 

Analizuje i porównuje odezwę wielkiego księcia Mikołaja do Polaków i Akt 5 listopada.

Ocenia aktywność ugrupowań polskich w czasie I wojny światowej.

Omawia szczególną rolę Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego.